|
امید و انتظار؛ جان مایه تعالی بشری در عصر آخر
امید و انتظار به جهت معنا و ارتباط ماهیتی و معنایی، تعاملی تنگاتنگ با
هم دارند و به نوعی می توان گفت یک «همپوشانی» میان آنها برقرار است.
بهار، فصل امید و انتظار است.و فصل رویش و زایش، فصل تکاپو و تلاش برای
شکفتن و نو دمیدن و مقوله امید و انتظار هم در منظومه و منشور تربیتی
خانواده های مسلمان نقشی بی بدیل و غیر قابل انکار دارد.
امید و انتظار به جهت معنا و ارتباط ماهیتی و معنایی، تعاملی تنگاتنگ با
هم دارند و به نوعی می توان گفت یک «همپوشانی» میان آنها برقرار است.
البته مفهوم «انتظار»، تنها زمانی تبدیل به یک عنصر «محرک» و فعال کننده
می شود که از بن مایه های «معرفت»ی درستی برخوردار باشد و بتواند نقشی
مثبت و موثر در تکاپو و حرکت فردی و اجتماعی انسان ایفا کند.
انتظار به عبارتی زنده نگهداشتن روح و روحیه «مقاومت» و حرکت در بطن
جامعه و فرد است و از «رخوت» و نخوت و حسرت و عسرت در میان افراد اجتماع
جلوگیری می کند.
و این دقیقا همان اتفاقی است که در فصل بهار در رویش و زایش طبیعت رخ می
دهد و نماد و نشانه ای می شود بهر انسان تا از آن درس گیرد و در رویش و
تغییر و تبدل روحی اش به سمت خیزش و به بار نشستن نهال معرفت و معنویت در
باغ وجودش که دنیایی است بزرگ و ناشناخته به کار بندد.
این شناخت آنقدر مهم و جدی و حیاتی است که به عنوان مقدمه و لازمة شناخت خداوند از آن یاد می شود.
در هر جامعه ای و بر اساس مبنای فکری و عقبه اندیشگی و ماهیت مکتب منتشر
در آن و نیز نوع ایدئولوژی حاکم، نوعی از انتظار مورد ترویج و تبلیغ قرار
می گیرد اما با این حال می توان دید که در بستر اجتماعی و منویات فکری و
آیین های مختلف و متنوعی که در جوامع گوناگون دیده می شود، عنصر «منجی» و
انسان الهی آخر الزمانی، نقشی بی بدیل و قطعی دارد.
و حتی با مطالعه اسطوره ها و آیین های ربانی و ادیان آسمانی و حتی
رویکردهای معنوی و معرفتی زمینی نیز می توان وجه و ردی از این منجی خواهی و
انتظار آخرالزمانی را دریافت.
حقیقت آن است که برگذشته از میزان حقیقت و نسبت بهره مندی مکاتب و ادیان
مختلف از بحث منجی آخرالزمان و ربط و گرایشش به حقیقت الهی و آسمانی وجود
نازنین حضرت حجت(عج)، این تدارک معنا و شمایل گوناگون آن، گویای «نیاز» بشر
امروز به ماهیت و مفهومی تحت عنوان «منجی» است که گاه حتی در نمونه های
سطحی و غیرحقیقی اش هم ظهور و بروز می یابد.
که البته به همان میزان که این مابه ازای عینی و بیرونی از حقیقت منجی،
خارج از محدوده معرفت حقیقی و دین آسمانی و آموزه های عرفانی باشد به همان
میزان هم انحراف آمیز و مسخ کننده و مالیخولیایی خواهد بود و تأثیر مخرب و
منفی بر مخاطبش خواهد گذاشت.
دقیقا برخلاف اثربخشی رو به پیشرفت و مهیج و محرکِ مفهوم و مابه ازای
عینیِ حقیقی از منجی آخرالزمان که در دین مبین اسلام در حقیقت حضرت امام
زمان (عج) ظهور و بروزی جدی می یابد.
امید به ظهور حضرت حجت در دین اسلام و مکتب تشیع در واقع یک پتانسیل
قدرتمند و توان بالقوه حقیقی و عمیق برای ادامه بالندگی در مسیر زندگی
انسان مسلمان است که بتواند برای آینده خود افقی واقعی و امیدبخش و البته
حقیقی و نه تخیلی صرف، تدارک ببیند و در معرض آسیب های متنوع و پیچیده
آخرالزمان خود را مصون بدارد.
پیامبر اکرم (صلّی الله علیه و اله و سلّم) فرمودند :
آنگاه امیر امیران، کشنده کافران، پادشاه منتظر، که در غیبتش همگان دچار
حیرت می شوند، ظهور می کند. او نهمین فرزند توست ای حسین!، در میان دو رکن
(رکن و مقام) ظاهر می شود و بر انس و جنّ چیره می گردد، ریشۀ پستی و
انحراف را از روی زمین بر می کَند. خوشا به حال مؤمنانی که عصر او را درک
کنند و دولت حق را دریابند و آن روزگار مبارک را ببینند و یاران باوفای او
را ملاقات کنند.
(بشارة الاسلام ص ۲۷۹ - الملاحم و الفتن ص ۶۶،۱۲۵ - ینابیع المودة ج ۳ ص ۸۸ .)
آری؛ امید به ظهور حضرت حجت در دین اسلام و مکتب تشیع در واقع یک
پتانسیل قدرتمند و توان بالقوه حقیقی و عمیق برای ادامه بالندگی در مسیر
زندگی انسان مسلمان است که بتواند برای آینده خود افقی واقعی و امیدبخش و
البته حقیقی و نه تخیلی صرف، تدارک ببیند و در معرض آسیب های متنوع و
پیچیده آخرالزمان خود را مصون بدارد.
آسیب هایی که در مضمون روایات و احادیث از آنها به آتشی یادشده که مومن
باید آنرا همچون ذغالی گداخته در کف دست نگهدارد و حفظ دین به چنین امر
سختی تشبیه گردیده است.
امام عسکری (علیه السّلام) فرمودند :
به خدا سوگند آنچنان از دیده ها غایب می شود که از هلاکت نجات نمی یابد،
جز کسی که خدا او را در اعتقاد بر امامت او ثابت و استوار نگه دارد. و او
را برای دعا به تعجیل فرجش موفّق بدارد.
و امام صادق (علیه السّلام) نیز فرمودند :
برای مردم روزگاری فرا می رسد که همگان دچار تب و لرز می گردند، علم و
دانش در آن ایّام درهم پیچیده شود، آن سان که مار در لانه ی خود به دور خود
می پیچد. در آن هنگام، ستاره ی آنها طلوع می کند.
گفته شد : مراد از تب و لرز چیست ؟ فرمودند : روزهای فترت (یعنی روزگار
غیبت امام عصر (علیه السّلام) و عدم حضور ایشان)، که همگان دچار ضعف و سستی
می گردند. در آن ایّام بر عقاید خود استوار باشید، تا خداوند ستاره ی شما
را ظاهر گرداند.
(بشارة الاسلام ص ۱۵۴ – بحار الانوار ج ۵۲ ص ۱۳۴ – غیبت نعمانی ص ۸۲.)
تأمل در مقوله امید و انتظار خاصه در پیوند با معارف ایمانی و مفاهیم
آسمانی مکتب تشیع، فرصت مغتنمی است تا روند و رهیافت تربیتی نسل امروز در
رکن رکین خانواده مورد بررسی و مداقه ای جدی و به روز قرار گرفته و مؤلفه
ها و مقدورات و ممکنات و آسیب هایش شناخته شود و رفع کاستی ها و جبران عقب
ماندگی ها و ناراستی هایش مطمح نظر و محل توجه قرارگیرد.
نیاز بشر امروز به «منجی» و احتیاج او به تأمین درست و فطری و اصولی و
معرفت اندیشانه «امید» و «آرزو» و «آرمان» باید در منظومه مهدویت و اتمسفر
«انتظار مصلح» مطرح و تدارک دیده شود تا از آسیب های روزافزون معنویت های
کاذب و عرفانهای دروغین در امان بماند.
لازمه رسیدن به چنین امری اولا شناخت جامع و مانعی از شخصیت و منظومه
وجودی حضرت امام زمان (عج) و به تبع آن، درک رابطه میان انسان مسلمان با
ایشان از جهت وظایف فردی و اجتماعی و البته به تناسب و توازن و موازات این
دو، حفظ روحیه امید و آرمان خواهی و حق طلبی به مدد حس انتظار و عقل منتظر و
تدین مهدویت پناه است که با رجوع به فرامین ائمه اطهار و دستورات مبین
مکتب حقه تشیع جعفری جامه عمل خواهد پوشید.
امام عصر (علیه السّلام ) فرمودند :
اگر شیعیان ما – که خداوند آنها را به طاعت خود موفّق بدارد – دلهایشان
در وفا کردن به پیمان قدیم، یکی شود، هرگز سعادت دیدار ما از آنها به تأخیر
نمی افتد، و سعادت پشتیبانی ما از آنها در سوق دادنشان به متن واقع و حقِّ
معرفت به تعجیل می افتد، ما را چیزی جز اعمال نکوهیده آنها محبوس نمی
سازد، که اعمال آنها به ما می رسد و ما را اندوهگین می سازد، که ما چنین
انتظاری از آنها نداشتیم. از خدا یاری می طلبیم که یاری او ما را بس است و
او بهترین وکیل است.
(ارشاد شیخ مفید ص ۱۰ مقدمه – بحار الانوار ج ۵۳ ص ۱۷۷ – الزام الناصب ص ۱۳۶ .)
|